Category Archives: ΑΡΘΡΑ

Ο ζωγράφος Κωνσταντίνος Παρθένης και η σχέση του με τη μουσική

“….Η σύνθεση είναι η λογική έκφραση ενός εσωτερικού και προσωπικού ρυθμού ο οποίος προτού να προσδιορισθή είτε εις το μουσαμά είτε εις το μάρμαρο, προυπήρξε ως μουσική μέσα στην ψυχή του καλλιτέχνη…”

Τις σκέψεις αυτές καταθέτει ο Κωνσταντίνος Παρθένης στο άρθρο του “Η Ζωγραφική” που δημοσιεύεται στο περιοδικό “Ανθρωπότης”, τον Μάιο του 1920. Αν και αποσπασματικές, είναι ενδεικτικές του ιδεώδους της συναισθησίας (Synaestaesie) και του οράματος της σύζευξης των τεχνών που θα χαρακτηρίσουν τον Eλληνα δημιουργό υπό την επίδραση των συμβολιστών. Ο ίδιος, άλλωστε, αγαπούσε τη μουσική, ενώ στα χρόνια παραμονής του στη Βιέννη (1895/96-1903) σπούδασε παράλληλα με τη ζωγραφική και μουσική. Στο έργο του συναντώνται συχνά αλληγορικές απεικονίσεις της μουσικής καθώς και μυθολογικά και θρησκευτικά θέματα μουσικού περιεχομένου. Στις κρίσεις του για τη ζωγραφική, επίσης, χρησιμοποιεί, συχνά μουσικό λεξιλόγιο. Η Ιουλία Παρθένη, γυναίκα του ζωγράφου, ήταν εξαιρετικού ταλέντου μεσόφωνος και ο ίδιος έπαιζε βιολί. Με γνώμονα τις σκέψεις αυτές το έργο του “Η Μουσική των Αγγέλων” (δεκαετία του 1920), ζωγραφισμένο στο ηχείο του πιάνου της γυναίκας του Ιουλίας, η οποία υπήρξε και αοιδός, θα μπορούσε να ιδωθεί ως σύμβολο του οράματος της σύνθεσης των τεχνών και ως αλληγορική έκφραση των ποικίλων δρόμων που συνδέουν τη μουσική με την εικαστική δημιουργία.

Μουσική Διακόσμηση Πιάνου
Κωνσταντίνος Παρθένης

Ο Κωνσταντίνος Παρθένης (1878-1967) είναι αναμφισβήτητα ο σημαντικότερος Έλληνας ζωγράφος του 20ού αι. Κατόρθωσε να συνδυάσει την ελευθερία της μοντέρνας τέχνης με την ελληνική πνευματικότητα, αξιοποιώντας τα διδάγματα της αρχαίας και βυζαντινής κληρονομιάς. Η νεωτερικότητα γίνεται αποδεκτή από την ελληνική τέχνη ως αξία κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα σταδιακά και αποσπασματικά και καλείται να αντιπαλέψει τον πανίσχυρο συντηρητικό Ακαδημαϊσμό της Σχολής Μονάχου. Η αποδοχή της βέβαια συσχετίζεται άμεσα με την ελληνική ανάπτυξη, παρά τον αναιμικό χαρακτήρα της, η οποία θα μπορούσε να εντάξει την Ελλάδα στη δυτικοευρωπαϊκή της προοπτική. Η καλλιτεχνική μορφή που έμελλε να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά και να κατανοήσει με τον πληρέστερο τρόπο τις νεωτερικές καλλιτεχνικές κατακτήσεις, από τον ιμπρεσιονισμό μέχρι τον κυβισμό, είναι ο Κωνσταντίνος Παρθένης.

Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο της Μαρίας Παπαχρόνη

Οδυσσέας Δημητριάδης (1908-2005)

«Ο Δημητριάδης είναι ο τελευταίος των Μοϊκανών»

Μ. Ροστροπόβιτς

Ο Οδυσσέας Δημητριάδης ήταν το όγδοο παιδί του Αχιλλέα και της Καλλιόπης Εφραιμίδη, Ελλήνων της Τραπεζούντας του Πόντου που μετακινήθηκαν στα ρωσικά εδάφη το 1896. Ο Οδυσσέας γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου 1908 στο Βατούμ, και από την ηλικία των πέντε ετών, δίχως γνώση μουσικής σημειογραφίας, άρχισε να παίζει στο πιάνο γνώριμες μελωδίες.
Η πρώτη δασκάλα του μικρού Οδυσσέα ήταν η αδελφή του Λίζα, η οποία είχε εξαιρετικό ταλέντο στο πιάνο. Το 1918 ξεκίνησε να ασχολείται συστηματικά με τη μελέτη της μουσικής, έχοντας αρχικά δάσκαλο τον εξαιρετικό βιολιστή Τίζενχαουζεν και αργότερα τον Λέγκερ (σπουδαίο παιδαγωγό και βιολιστή.)
Το 1925, έπειτα από τη συμβουλή του πατέρα του, μετά το τέλος των σπουδών του στο γυμνάσιο, έφυγε για το Σοχούμ, όπου ζούσε ο αδελφός του Νικόλαος. Το 1927 εγκαταστάθηκε στην Τιφλίδα με σκοπό την εισαγωγή του σε ωδείο.
Έτσι, από το 1926 έως το 1930 σπούδασε στο θεωρητικό τμήμα Σύνθεσης του Ωδείου της Τιφλίδας. Ενώ από το 1930 ως το 1933 εργάστηκε στο μουσικό τεχνικό σχολείο του Σοχούμ.
Την περίοδο 1933–1936 εισάγεται στο Ωδείο του Λενινγκράντ και σπουδάζει διεύθυνση ορχήστρας στην τάξη του Ιλιά Μούσιν, ο οποίος εκπαίδευσε πολλούς από τους σπουδαιότερους μαέστρους της ΕΣΣΔ.
Τ ο 1934 έφτασε στο Λενινγκράντ για σειρά συναυλιών, ο σπουδαίος συνθέτης Δημήτρης Μητρόπουλος. Οι μέρες της διαμονής του Μητρόπουλου στο Λενινγκράντ έμειναν αξέχαστες για τον Οδυσσέα Δημητριάδη. Είχε την ευκαιρία να δει από κοντά, να ακούσει όλα αυτά που θαύμαζε, τα οποία τελικά ξεπέρασαν τις προσδοκίες του, και να δημιουργήσει μία σχέση φιλίας με τον σπουδαίο μαέστρο. Όταν ο Οδυσσέας ανακοίνωσε στο Μητρόπουλο την επιθυμία του να επιστρέψει στην Ελλάδα μετά το τέλος των σπουδών, αυτός τον απέτρεψε λέγοντάς του: «Δεν θα βρεις δουλειά, αλλά και αν βρεις θα πληρώνεσαι πολύ άσχημα». Έτσι, ο Δημητριάδης αποφάσισε να παραμείνει και να σταδιοδρομήσει στη Σοβιετική Ένωση.
Το 1937, ανέλαβε αρχιμουσικός και διευθυντής της Όπερας και του Μπαλέτου της Τυφλίδας, θέση την οποία διατήρησε έως το 1965. Ενδιάμεσα υπήρξε αρχιμουσικός και της Κρατικής Συμφωνικής Ορχήστρας της Γεωργίας (1947-1952). Από το 1965 έως το 1973 διατέλεσε αρχιμουσικός της Ορχήστρας του Θεάτρου Μπολσόι της Μόσχας, ενώ πραγματοποίησε εμφανίσεις σε πολλές χώρες του κόσμου.

Συνέχεια

«Όταν φοβάται το σώμα μας, φοβάται και η φωνή μας»

Της Ιωάννας Βρακατσέλη (PhD candidate, performer/voice coach)

Οταν το σώμα μας βιώνει τον φόβο αυτόματα τον βιώνει και η φωνή μας. Ο φόβος είναι ένας πολύ σημαντικός αμυντικός μηχανισμός επιβίωσης που ενεργοποιείται άμεσα μπροστά σ’ έναν υπαρκτό κίνδυνο, αλλά και σε μια ανύπαρκτη απειλή, που δεν ενέχει πραγματικό κίνδυνο, όπως στην περίπτωση της φωνής: η έκθεση στο κοινό, μια ψηλή κρατημένη νότα, ένα ενδεχόμενο «σπάσιμο» της φωνής σε συγκεκριμένο τονικό ύψος κτλ.
Όταν τρομάζουμε ή αισθανόμαστε ότι απειλούμαστε, ο οργανισμός ενεργοποιεί αυτόματα το μηχανισμό της φυγής ή της μάχης ή της ακινητοποίησης, των οποίων και των τριών, κοινό χαρακτηριστικό είναι το σφίξιμο μεγάλων μυικών ομάδων για να μπορέσουν να αντιδράσουν εκρηκτικά και δυναμικά. Γεγονός που στη φωνή μεταφράζεται σε σφίξιμο και ακαμψία. 
Η λύση βρίσκεται στο να μάθουμε να λειτουργούμε μέσα από τον φόβο μας: η συνειδητοποίησή του και η αποδοχή του ενισχύεται από την παρατήρηση του σώματός μας, της συμπεριφοράς του και του συναισθήματος με τη χρήση «εργαλειων»-συμβουλών από ειδικούς.
Μή φοβάστε!!!! Ακούστε το σώμα σας!!!Τραγουδάτε από τα βάθη της ψυχής σας!!!Οι φόβοι μας περιορίζουν, όχι τα λάθη μας!!!Μόνο τα βαθειά και ειλικρινή συναισθήματα συντονίζουν ολόκληρο το είναι μας και απομακρύνουν κά

ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΑΓΑΠΟΥΝ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

Άρθρο του Μ. Δεσύλλα

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι τα φυτά, για να αναπτυχθούν χρειάζονται τροφή, νερό και φως. Ερευνητές από όλα τα μέρη του κόσμου τονίζουν ότι αν τους παρέχουμε και μουσικά ακούσματα, κατά προτίμηση κλασικά, τα φυτά θα ευεργετηθούν.

Συνέχεια

TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΟΝΑΤΑ – SONATA

waldsteinΠροέρχεται από την ιταλική λέξη sonare =  ηχώ και εμφανίζεται το 17ο αιώνα ως οργανικό κομμάτι. Εκτός από την προκλασική σονάτα Solo Sonata Baroque, εμφανίζεται η Sonata da Chiesa (Εκκλησιαστική Σονάτα) και η Sonata da Camera (Σονάτα Δωματίου η οποία μπορεί να θεωρηθεί απόγονος της σουίτας). Συνέχεια

ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΑΠΟ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ

 

Μπορεί να άφησαν το στίγμα τους στην ιστορία της τέχνης και του ανθρώπινου πολιτισμού, όμως οι περισσότεροι από τους μεγάλους συνθέτες σε ζητήματα καρδιάς συμπεριφέρθηκαν όπως ακριβώς ο μέσος άνθρωπος. Κάποιοι βέβαια συμπεριφέρθηκαν περισσότερο  ύπουλα και ποταπά, ενώ άλλοι επέδειξαν ευγένεια, ψυχική ανωτερότητα και γενναιότητα.   Συνέχεια

Ποιος είναι ο βαρύτονος Γιάννης Αγγελόπουλος;

Ο Γιάννης Αγγελόπουλος, στο ρόλο του Ριγκολέτο του G.Verdi (1889-1890) από το αρχείο της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης Λίλιαν Βουδούρη

21 Ιανουαρίου 1881, γεννήθηκε στην Αθήνα ο βαρύτονος Γιάννης Αγγελόπουλος. Η καταγωγή του ήταν από τη Δημητσάνα και συγγένευε με τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’.

Το ντεμπούτο του στην όπερα κάνει το 1910, ερμηνεύοντας τον Ριγκολέτο του Βέρντι. Συμμετείχε σε πολλές παραγωγές της τότε Ελληνικής Λυρικής Σκηνής, ώσπου το 1920 φεύγει για σπουδές στην Ιταλία με υποτροφία του Μαρή Εμπειρίκου.  Από το σημείο αυτό, η καριέρα του εκτοξεύεται και γίνεται μάλλον ο πρώτος από τους Έλληνες της νεώτερης Ελλάδας που αποκτά διεθνή φήμη στον τομέα της όπερας.  Επιστρέφει στην Ελλάδα το 1924 και εκμεταλλευόμενος φήμη και γνωριμίες του προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή της Ελληνικής πολιτείας στα προβλήματα του μουσικού μελοδράματος.

Αξιομνημόνευτη είναι η συμμετοχή του στην παράσταση «Το Δαχτυλίδι της Μάνας» του Μανώλη Καλομοίρη, υπό την διεύθυνση του Δημήτρη Μητρόπουλου.  Το τέλος της καριέρας του σηματοδοτεί και πάλι ο Ριγκολέτο, εφόσον  τον Μάιο του 1936 ο Γιάννης Αγγελόπουλος, δίνει την τελευταία του παράσταση στο κινηματοθέατρο Παλλάς, ερμηνεύοντας τον ομώνυμο ρόλο.

Έφυγε στις 5 Δεκεμβρίου 1943 και ενώ υπήρξε θερμός πολέμιος του Ναζισμού, οι Γερμανοί απέστειλαν στην κηδεία του τιμητικό άγημα.

Ο Γιάννης Αγγελόπουλος εκτός της κλασικής του πορείας είχε τεράστια επιτυχία και ως τραγουδιστής του Ελληνικού ρεπερτορίου και έκανε μάλιστα και μερικές ηχογραφήσεις.  Ακολουθεί ένα σπάνιο ηχητικό ντοκουμέντο.

J. S. Bach, Fuga BWV 893

Η δεκαετία 1730-40 ( ο J.S. Bach βρίσκεται στη Λειψία) υπήρξε η πιο παραγωγική για τον συνθέτη και γενικότερα, μια από τις πιο παραγωγικές στην ιστορία της έντεχνης δυτικής μουσικής. Τα έργα που συνέθεσε ο Μπαχ αυτή την περίοδο είναι τεράστιας εμβέλειας, ποιοτικής και ποσοτικής. Τα κυριότερα από αυτά είναι: Ορατόριο Χριστουγέννων, Ορατόριο Πάσχα , Κατά Ιωάννην Πάθη,  Κατά Μάρκον Πάθη (χαμένο), Λειτουργία σε σι ελάσσονα , Λειτουργία σε Λα Μείζονα,  Λειτουργία σε Φα Μείζονα , Magnificat σε Ρε Μείζονα καθώς και  το 2o Βιβλίο  του Καλοσυγκερασμένου Κλειδοκύμβαλου , στο οποίο συμπεριλαμβάνεται η τρίφωνη φούγκα σε σι ελ. BWV 893.

 

Ο παρακάτω σύνδεσμος παραπέμπει σε μορφολογική ανάλυση της συγκεκριμένης φούγκας που έγινε από τον σπουδαστή της Σχολής Ανώτερων Θεωρητικών του ωδείου Ars Musicalis,  Δημήτριο Ζήση. Υπεύθυνη καθηγήτρια Π. Χρόνη.

J.S.Bach, Fuga 893

 

 

L.v.Beethoven, Sonata No.23 Op 57 «Appassionata»

«Ο Μπετόβεν αγαπούσε να κάνει περιπάτους στην εξοχή, παίρνοντας μακρινά μονοπάτια που διέσχιζαν δάση, κοιλάδες και βουνά. Μια μέρα ενώ περπατούσαμε μαζί, βρεθήκαμε σ’ ένα μοναχικό δάσος, στις όμορφες βουνοπλαγιές του  Baden. Παρατήρησα ότι ο Μπετόβεν ήταν βυθισμένος στις σκέψεις του. Ήξερα ότι κάτι τέτοιες στιγμές βρισκόταν στα ανώτερα ύψη της δημιουργίας. Έτσι προσπάθησα να μην τον ενοχλήσω και συνέχισα να περπατώ δίπλα του σιωπηλός. Αφού περπατήσαμε για καμιά ώρα, καθίσαμε κατάχαμα στο χορτάρι να ξεκουραστούμε.

Ξαφνικά, από μιαν άλλη πλαγιά ακούστηκε ο μακρινός ήχος ενός σάουμ (μεσαιωνικό όμποε). Η απροσδόκητη μελωδία κάτω από τον καθαρό γαλάζιο ουρανό, μέσα στη βαθιά μοναξιά του δάσους με εντυπωσίασε βαθιά. Ο Μπετόβεν καθόταν σιωπηλός δίπλα μου και δεν μπόρεσα να αποφύγω τη σκέψη ότι δεν είχε ακούσει τίποτα! Ήταν τότε που για πρώτη φορά συνειδητοποίησα ότι η ακοή του είχε κατά πολύ εξασθενήσει ! Για να μην τον οικτίρω, έπεισα τον εαυτό μου ότι δεν ακούστηκε τίποτα.

Πήραμε το δρόμο της επιστροφής, χωρίς ο δάσκαλος να ακούει τον οποιοδήποτε από τους ήχους τους δάσους. Η γλυκιά γοητεία που μου ασκούσαν άλλοτε αυτοί οι ήχοι, τώρα μου προκαλούσαν θλίψη. Περπάτησα δίπλα του σιωπηλά. Εκείνος όπως και πριν ήταν βουτηγμένος στους δικούς του εσωτερικούς ήχους.

Όταν κάμποσες ώρες μετά φτάσαμε  στο  σπίτι , εκείνος κάθισε στο πιάνο και αναφώνησε: «τώρα θα παίξω κάτι για εσένα». Με ακαταμάχητη φλόγα και δύναμη έπαιξε το allegro της Μεγάλης Σονάτας σε Φα ελάσσονα ( Appassionata).  Η μέρα εκείνη, θα μου μείνει για  πάντα αξέχαστη!»

Ferdinand Reis, συνθέτης, φίλος, γραμματέας και βιογράφος του L.V.Beethoven

Ακολουθεί  ανάλυση της σονάτας για το μάθημα της μορφολογίας, από τον σπουδαστή του ωδείου Ars Musicalis, Αλέξη Μεγάλο, της τάξης Ανώτερων Θεωρητικών, της Π. Χρόνη.

Εργασία_Appassionata

I.S.Bach, The Well Tempered Clavier

I.S.Bαch, The well tempered clavier – Book 2,  BWV 875

Μορφολογική ανάλυση από τη μαθήτρια της Σχολής Ανώτερων Θεωρητικών, Τμήμα Αρμονίας Βασιλική Σιδέρη.

Μορφολογία_Fuga VI_Βασιλική Σιδέρη_06052018 (1)